Roszczenia majątkowe co do zasady ulegają przedawnieniu (art. 117 § 1 k.c.), a w relacjach między firmami obowiązują terminy krótsze niż ogólny termin sześcioletni. Z myślą o przedsiębiorcach z powiatu pszczyńskiego wyjaśniamy, ile trwa przedawnienie faktury i przedawnienie należności między firmami, od kiedy liczyć termin oraz jak przerwać jego bieg.
Ile trwa przedawnienie faktury?
Zasada: trzy lata dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą
Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Dla należności, które przedsiębiorca dochodzi w związku ze swoją działalnością, punktem wyjścia jest więc termin trzyletni. Przepisy szczególne przewidują jednak dla kilku typowych umów termin krótszy.
Terminy szczególne – sprzedaż, zlecenie i usługi, dzieło
- Sprzedaż. Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawniają się z upływem dwóch lat (art. 554 k.c.).
- Zlecenie i usługi. Z upływem dwóch lat przedawniają się roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków, przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju (art. 751 pkt 1 k.c.). Przepisy o zleceniu stosuje się odpowiednio do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami (art. 750 k.c.).
- Umowa o dzieło. Roszczenia przedawniają się z upływem dwóch lat od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane (art. 646 k.c.).
Termin zależy więc od rodzaju umowy, z której wynika faktura, a o tym, który przepis zastosować, decyduje rzeczywisty charakter tej umowy. Strony nie mogą przy tym skrócić ani przedłużyć terminu przedawnienia w drodze umowy (art. 119 k.c.).
Reguła końca roku kalendarzowego
Art. 118 k.c. stanowi, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Reguła ta obejmuje zarówno termin trzyletni, jak i omówione wyżej terminy dwuletnie, ponieważ nie są one krótsze niż dwa lata.
Przykładowo: należność za towar sprzedany w ramach działalności, z terminem płatności przypadającym w marcu, nie przedawni się w marcu po dwóch latach, lecz z upływem 31 grudnia roku, w którym te dwa lata mijają. Dlatego przegląd zaległych należności przed końcem roku ma szczególne znaczenie.
Od kiedy liczyć przedawnienie należności?
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 k.c.). Przy fakturach wymagalność wyznacza co do zasady upływ terminu płatności ustalonego przez strony, a nie sama data wystawienia dokumentu.
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika (art. 455 k.c.). Zwlekanie z takim wezwaniem nie odsuwa jednak początku przedawnienia. Gdy wymagalność zależy od czynności wierzyciela, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby wierzyciel podjął tę czynność w najwcześniej możliwym terminie (art. 120 § 1 zd. 2 k.c.).
Jak przerwać bieg przedawnienia?
Zgodnie z art. 123 § 1 k.c. bieg przedawnienia przerywa się:
- przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia – np. wniesienie pozwu o zapłatę lub złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji;
- przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.
Uznanie może być wyraźne – np. pisemne potwierdzenie długu lub ugoda – ale może też wynikać z zachowania dłużnika. Jako uznanie może zostać potraktowana prośba o rozłożenie długu na raty lub o odroczenie terminu zapłaty, a niekiedy także częściowa zapłata. Ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy, dlatego taką korespondencję warto starannie przechowywać.
Co się dzieje po przerwaniu?
Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo (art. 124 § 1 k.c.). Jeżeli przerwanie nastąpiło przez czynność w postępowaniu przed sądem, innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone (art. 124 § 2 k.c.).
Zawezwanie do próby ugodowej i mediacja – zawieszenie, a nie przerwanie
Od 30 czerwca 2022 r. złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej nie przerywa biegu przedawnienia, lecz zawiesza go na czas trwania postępowania pojednawczego (art. 121 pkt 6 k.c.). Tak samo jest w przypadku roszczeń objętych umową o mediację – przez czas trwania mediacji (art. 121 pkt 5 k.c.). Po zakończeniu takiego postępowania termin nie biegnie od początku.
Czy wezwanie do zapłaty przerywa przedawnienie?
Nie. Samo wysłanie wezwania do zapłaty – również listem poleconym – nie przerywa biegu przedawnienia. Wezwanie nie jest czynnością przed sądem ani innym organem w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 k.c., a ponieważ pochodzi od wierzyciela, nie jest też uznaniem roszczenia przez dłużnika.
Wezwanie ma jednak znaczenie praktyczne. Daje dłużnikowi możliwość zapłaty bez sporu, a jego odpowiedź – np. prośba o raty z potwierdzeniem kwoty zadłużenia – może zostać potraktowana jako uznanie roszczenia, które przerywa przedawnienie. Gdy koniec terminu jest bliski, a dłużnik nie reaguje, samo wezwanie nie wystarczy.
Skutek upływu terminu przedawnienia
Przedawnienie nie powoduje wygaśnięcia długu. Po upływie terminu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może jednak uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia (art. 117 § 2 k.c.). Zrzeczenie się tego zarzutu przed upływem terminu jest nieważne.
Odrębne zasady dotyczą roszczeń przysługujących przeciwko konsumentom – po upływie terminu przedawnienia co do zasady nie można domagać się ich zaspokojenia (art. 117 § 2¹ k.c.). Ten artykuł ich nie omawia.
Praktyczne kroki dla przedsiębiorcy
- Rejestr należności. Dla każdej faktury warto zapisać termin płatności, rodzaj umowy (sprzedaż, usługa, dzieło) i wyliczoną datę przedawnienia.
- Przegląd przed końcem roku. Terminy dwu- i trzyletnie upływają z końcem roku kalendarzowego, dlatego listę zaległości dobrze jest sprawdzić z wyprzedzeniem.
- Wezwanie z potwierdzeniem doręczenia. Wezwanie warto wysyłać w sposób, który pozwala wykazać jego doręczenie, a odpowiedzi dłużnika archiwizować.
- Uznanie w trwałej formie. Porozumienia o spłacie czy prośby dłużnika o raty najlepiej mieć w formie pisemnej lub elektronicznej, która pozwoli je później wykazać.
- Plan działań sądowych. Jeżeli dłużnik nie płaci ani nie uznaje długu, do przerwania biegu przedawnienia potrzebna jest czynność przed sądem lub innym organem, o której mowa w art. 123 § 1 pkt 1 k.c.
Pomoc prawna w sprawach należności
Kancelaria Radcy Prawnego Barbara Raganiewicz-Wyląg prowadzi obsługę prawną firm w Pszczynie i okolicy. Jeżeli chcą Państwo ustalić, jaki termin przedawnienia dotyczy konkretnych faktur, lub omówić dalsze kroki wobec kontrahenta, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.
Niniejszy artykuł ma charakter ogólny i informacyjny, nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie i odzwierciedla stan prawny na dzień 6.11.2026 r.
Najczęstsze pytania
Po jakim czasie przedawnia się faktura wystawiona innej firmie?
Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się co do zasady z upływem trzech lat (art. 118 k.c.). Przepisy szczególne przewidują dwa lata m.in. dla roszczeń ze sprzedaży w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy (art. 554 k.c.), o wynagrodzenie z umowy zlecenia i umów o świadczenie usług (art. 751 pkt 1 w zw. z art. 750 k.c.) oraz z umowy o dzieło (art. 646 k.c.). Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego.
Czy wezwanie do zapłaty przerywa bieg przedawnienia?
Nie. Samo wezwanie do zapłaty nie należy do zdarzeń wymienionych w art. 123 § 1 k.c. Bieg przedawnienia przerywa czynność przed sądem lub innym uprawnionym organem, przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, albo uznanie roszczenia przez dłużnika, które może wynikać np. z jego odpowiedzi na wezwanie.
Czy przedawniony dług nadal istnieje?
Tak. Przedawnienie nie powoduje wygaśnięcia długu, ale dłużnik może uchylić się od zapłaty, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia (art. 117 § 2 k.c.). Zrzeczenie się tego zarzutu przed upływem terminu przedawnienia jest nieważne.